هنگام تحویل سایت چه چیزهایی باید در اختیار شما قرار بگیرد؟

هنگام تحویل سایت به کارفرما، دریافت آدرس سایت و رمز ورود به پنل مدیریت کافی نیست. شما باید بتوانید دامنه و هاست را مدیریت کنید، به فایل‌ها و نسخه پشتیبان دسترسی داشته باشید، امکانات سایت را آزمایش کنید و از شرایط پشتیبانی پس از پایان پروژه اطلاع داشته باشید. این موارد مشخص می‌کنند که آیا وب‌سایت واقعاً آماده تحویل است یا هنوز بخشی از دارایی‌ها و مسئولیت‌های آن تعیین تکلیف نشده‌اند.

در این راهنما، یک چک لیست تحویل سایت را بررسی می‌کنیم تا پیش از تأیید نهایی پروژه طراحی سایت، بدانید چه چیزهایی را دریافت کنید، چه مواردی را آزمایش کنید و کدام تعهدات را مکتوب نگه دارید.

چک لیست تحویل سایت به کارفرما در یک نگاه

برای تحویل اصولی، لازم است دسترسی‌ها، فایل‌ها، امکانات و تعهدات پس از اجرا را در کنار یکدیگر بررسی کنید. جدول زیر مهم‌ترین مواردی را که باید در زمان تحویل مشخص شوند، در قالب چک لیست تحویل سایت خلاصه می‌کند.

۱. مالکیت دامنه و هاست را بررسی کنید

اولین مورد در تحویل پروژه طراحی سایت، اطمینان از کنترل دارایی‌های اصلی وب‌سایت است. چرا که اگر دامنه یا هاست فقط از طریق حساب شخصی طراح قابل مدیریت باشد، ممکن است برای تمدید، انتقال یا رفع مشکلات آینده به همان شخص وابسته بمانید.

در بخش دامنه؛ حساب ثبت‌کننده، ایمیل بازیابی، تاریخ انقضا و امکان مدیریت تنظیمات را بررسی کنید. همچنین، بهتر است اطلاعات مالکیت و روش بازیابی به نام یا در اختیار مالک واقعی کسب‌وکار باشد.

برای هاست نیز، اطلاعات شرکت میزبان، نوع سرویس، تاریخ تمدید و روش ورود به پنل را دریافت کنید. در صورت استفاده از سرور اختصاصی نیز، اطلاعات لازم برای مدیریت و نگهداری سرور هم باید مطابق قرارداد مشخص شوند.

در عین‌حال، اگر ایمیل سازمانی یا تنظیمات DNS از طریق پنل جداگانه‌ای مدیریت می‌شوند، وضعیت آن‌ها را نیز بررسی کنید. البته، دسترسی به پنل اصلی، معمولاً برای مدیریت کامل زیرساخت ضروری‌تر از داشتن یک حساب محدود FTP است.

۲. دسترسی های سایت و پنل مدیریت را تحویل بگیرید

دسترسی‌های سایت باید به‌شکلی منتقل شوند که کارفرما بتواند مدیریت روزمره وب‌سایت را انجام دهد و در صورت نیاز، ادامه کار را به تیم دیگری بسپارد. همچنین، در سایت‌های وردپرسی، حساب مدیر و دسترسی به پنل مدیریت سایت اهمیت دارند. در سایت‌های اختصاصی نیز، باید حساب مدیریتی و امکاناتی که در قرارداد تعریف شده‌اند، در اختیار شما قرار بگیرند.

برای اطمینان از کامل بودن تحویل نیز، وارد پنل شوید و عملیات اصلی را آزمایش کنید؛ از ویرایش یک صفحه و بارگذاری تصویر گرفته تا مدیریت محصولات، مشاهده سفارش‌ها یا تغییر اطلاعات تماس. چرا که این تست ساده، مشخص می‌کند که آیا دسترسی دریافتی واقعاً کاربردی است یا صرفاً امکان ورود محدود دارید.

همچنین، اگر سایت به درگاه پرداخت، پنل پیامک، سرویس ایمیل، فضای ذخیره‌سازی ابری یا ابزارهای تحلیلی متصل است، حساب‌های مربوط به آن‌ها نیز، باید مشخص شوند. پس از تحویل هم، رمزهای اولیه را تغییر دهید و دسترسی افراد غیرضروری را حذف کنید.

۳. فایل های سایت و بکاپ نهایی را دریافت کنید

نسخه‌ای که در مرورگر مشاهده می‌کنید، تمام دارایی‌های سایت نیست. فایل‌های برنامه، تصاویر، پایگاه داده و تنظیمات لازم برای نگهداری یا انتقال سایت نیز، اهمیت دارند. همچنین، در سایت‌های اختصاصی، ممکن است سورس کد، مخزن توسعه و مستندات نصب بخشی از خروجی پروژه باشند. در سایت‌های مبتنی بر سیستم مدیریت محتوا نیز، باید مشخص شود چه فایل‌هایی، چه اطلاعاتی و با چه شرایطی تحویل می‌شوند. به‌طور کلی، این موارد تابع قرارداد و مجوزهای نرم‌افزاری هستند.

در عین‌حال، از طراح سایت بخواهید بکاپ سایت را در وضعیت نهایی و تأییدشده تهیه کند. نسخه پشتیبان نیز، باید محل نگهداری مشخصی داشته باشد و روش بازیابی آن معلوم باشد. چرا که فقط وجود یک فایل فشرده، بدون اطمینان از سلامت و امکان بازیابی، تضمین کافی برای محافظت از اطلاعات نیست. همچنین، وضعیت قالب‌ها، افزونه‌ها و ابزارهای پولی را بررسی کنید. دریافت فایل یک افزونه به معنی انتقال مالکیت یا مجوز استفاده از آن نیست؛ شرایط لایسنس و تمدید باید جداگانه روشن باشند.

۴. تست نهایی سایت را پیش از تأیید انجام دهید

ظاهر مناسب به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که تمام بخش‌های وب‌سایت درست کار می‌کنند. تست نهایی سایت باید بر اساس امکانات توافق‌شده و مسیرهایی انجام شود که کاربران واقعاً طی می‌کنند. در یک سایت شرکتی، فرم تماس، لینک‌های داخلی، اطلاعات تماس و مسیر ارسال درخواست را آزمایش کنید. در فروشگاه اینترنتی، جست‌وجوی محصولات، سبد خرید، محاسبه هزینه ارسال، ثبت سفارش، پرداخت و پیام تأیید نیز، باید بررسی شوند.

نمایش سایت در موبایل، تبلت و دسکتاپ را هم کنترل کنید. صفحات ناقص، تصاویر خراب، لینک‌های نامعتبر، خطاهای فرم و تفاوت‌های مهم با طرح تأییدشده باید ثبت شوند تا قبل از تأیید نهایی، مسئولیت رفع آن‌ها مشخص باشد. اگر هم بخشی از امکانات هنوز آماده نیست، آن را در فهرست موارد باز پروژه بنویسید و برای انجام آن مسئول و مهلت تعیین کنید.

۵. تنظیمات سئو و ابزارهای گوگل را بررسی کنید

اگر هدف از راه‌اندازی سایت جذب بازدیدکننده از گوگل است، بررسی سئو باید بخشی از فرآیند تحویل باشد. این بررسی به‌معنی تضمین رتبه نیست؛ بلکه کمک می‌کند که زیرساخت سایت برای خزش، ایندکس و ارزیابی عملکرد آماده باشد.

موارد مهم شامل عنوان سئو و توضیحات متا، ساختار هدینگ‌ها، آدرس صفحات، لینک‌های داخلی، نقشه سایت XML، فایل robots.txt و تنظیمات noindex است. همچنین، صفحات خطادار و ریدایرکت‌های ضروری باید بررسی شوند.

اگر هم سایت جایگزین نسخه قبلی شده است، حفظ آدرس‌های ارزشمند یا تعریف ریدایرکت مناسب اهمیت ویژه‌ای دارد. تغییر URL بدون برنامه نیز، می‌تواند دسترسی کاربران و موتورهای جست‌وجو به صفحات قدیمی را مختل کند.

در کنار این موارد، دسترسی به گوگل سرچ کنسول و ابزار تحلیل بازدید، در صورت استفاده و توافق پروژه، باید مشخص باشد. چرا که این ابزارها به مالک سایت کمک می‌کنند وضعیت نمایش در جست‌وجو، خطاهای مهم و روند عملکرد صفحات را پیگیری کند.

برای آشنایی بیشتر با خدمات مرتبط، می‌توانید صفحه سئو و بهینه‌سازی سایت را بررسی کنید.

۶. امنیت سایت و گواهی SSL را کنترل کنید

امنیت سایت تنها به فعال بودن SSL محدود نمی‌شود. هنگام تحویل سایت، باید مشخص باشد چه کسانی به سایت دسترسی دارند، حساب‌ها چگونه بازیابی می‌شوند و در صورت بروز مشکل، اطلاعات چگونه برگردانده خواهند شد.

همچنین، اعتبار گواهی SSL، حساب‌های مدیر، روش بازیابی دسترسی و وضعیت سرویس‌های متصل را بررسی کنید. اگر سایت از ابزارهای جانبی استفاده می‌کند، مسئولیت به‌روزرسانی و تمدید مجوز آن‌ها نیز باید روشن باشد.

زمان‌بندی بکاپ، محل نگهداری نسخه‌های پشتیبان و مسئول بازیابی اطلاعات را هم مشخص کنید. در عین‌حال، بهتر است نسخه پشتیبان در محلی جدا از هاست اصلی نگهداری شود تا خرابی یا اختلال در همان سرویس، همه نسخه‌ها را از دسترس خارج نکند.

در نهایت، رمزهای اولیه را تغییر دهید، ورود دومرحله‌ای را برای حساب‌های مهم فعال کنید و مطمئن شوید حساب‌های موقت تیم طراحی دیگر دسترسی غیرضروری ندارند.

۷. آموزش مدیریت سایت و مستندات فنی را دریافت کنید

تحویل سایت زمانی کاربردی است که پس از پایان پروژه نیز بتوانید کارهای معمول را انجام دهید. به‌همین دلیل، آموزش مدیریت سایت و مستندات لازم نباید به توضیح شفاهی و کوتاه روز تحویل محدود شوند. از مجری بخواهید روش ویرایش صفحات، بارگذاری تصاویر، مدیریت محصولات یا سفارش‌ها، تغییر اطلاعات تماس و انجام عملیات روزمره را توضیح دهد. یک جلسه عملی که در آن خودتان این کارها را انجام دهید، از دریافت یک فایل راهنما به‌تنهایی مفیدتر است.

مستندات فنی نیز، باید متناسب با نوع پروژه باشند. فهرست سرویس‌های متصل، نسخه ابزارهای مهم، روش بازیابی، اطلاعات لازم برای نگهداری و مسیر گزارش خطا می‌توانند در ادامه کار به تیم فنی کمک کنند. در پروژه‌های اختصاصی، اطلاعات مورد نیاز برای نصب، توسعه و انتشار نسخه‌های جدید اهمیت بیشتری دارند.

۸. پشتیبانی سایت پس از تحویل باید چه شرایطی داشته باشد؟

پایان طراحی سایت الزاماً به معنی پایان همه مسئولیت‌های مجری نیست؛ با این‌حال، محدوده خدمات پس از تحویل باید در قرارداد یا توافق مکتوب مشخص شده باشد. برای پشتیبانی سایت پس از تحویل، مدت خدمات، شیوه ثبت درخواست، زمان پاسخ‌گویی توافق‌شده و موارد تحت پوشش را بررسی کنید. همچنین، تفاوت میان رفع ایراد ناشی از اجرای پروژه، افزودن قابلیت جدید، تولید محتوا، به‌روزرسانی دوره‌ای و خدمات سئو باید روشن باشد.

هزینه‌های تمدید دامنه، هاست، لایسنس‌ها و سرویس‌های جانبی را نیز، ثبت کنید. به این ترتیب، بعد از تحویل مشخص است کدام خدمات در تعهد اولیه قرار دارند و برای کدام تغییرات باید توافق جداگانه‌ای انجام شود.

در عین‌حال، برای آشنایی با خدمات طراحی سایت حرفه‌ای زئوس، می‌توانید جزئیات خدمات و امکانات مورد نیاز کسب‌وکار خود را بررسی کنید.

صورت جلسه تحویل پروژه چه مواردی داشته باشد؟

صورت‌جلسه تحویل پروژه وضعیت واقعی سایت را در یک سند قابل پیگیری ثبت می‌کند. این سند باید به قرارداد متصل باشد و مشخص کند چه مواردی تحویل شده‌اند، چه ایرادهایی باقی مانده‌اند و هر طرف چه تعهداتی دارد.

بهتر است تاریخ تحویل، فهرست امکانات تکمیل‌شده، دسترسی‌های منتقل‌شده، وضعیت بکاپ، سرویس‌های متصل، آموزش انجام‌شده و شرایط پشتیبانی در آن ثبت شوند. اگر هم بخشی از پروژه هنوز تکمیل نشده است، مسئول و مهلت انجام آن را هم مشخص کنید. پیش از تأیید نهایی نیز، موارد تحویل‌شده را با قرارداد تطبیق دهید.

کلام آخر

تحویل سایت به کارفرما زمانی کامل است که علاوه بر نسخه نهایی وب‌سایت، مالکیت دامنه و هاست، دسترسی‌های مدیریتی، فایل‌ها، بکاپ، وضعیت سئو و امنیت، آموزش مدیریت و شرایط پشتیبانی نیز تعیین تکلیف شده باشند. دریافت این موارد به شکل مستند کمک می‌کند برای نگهداری و توسعه سایت به اطلاعات شفاهی یا همکاری دائمی با یک مجری خاص وابسته نمانید.

بهترین روش این است که چک‌لیست را پیش از جلسه تحویل آماده کنید، امکانات را عملاً آزمایش کنید و وضعیت هر مورد را در صورت‌جلسه ثبت کنید. به این ترتیب، تحویل پروژه بر اساس خروجی‌های واقعی و تعهدات مشخص انجام می‌شود.

در نهایت، اگر به مشاوره درباره نیازهای یک پروژه جدید احتیاج دارید، از طریق صفحه اصلی سایت زئوس می‌توانید به خدمات و راه‌های ارتباطی با مشاورین مجموعه دسترسی پیدا کنید.

سوالات متداول درباره تحویل سایت

اگر دامنه به نام طراح ثبت شده باشد، چه باید کرد؟

ابتدا، وضعیت ثبت دامنه و شرایط انتقال را بررسی کنید. سپس، از طریق ثبت‌کننده دامنه، فرایند انتقال مالکیت یا دسترسی را مطابق مقررات همان سرویس پیگیری کنید. همچنین، اطلاعات ورود و ایمیل بازیابی نباید صرفاً در اختیار مجری باقی بمانند.

آیا دریافت سورس کد به معنی مالکیت کامل سایت است؟

خیر، مالکیت کد، حقوق استفاده از طرح و محتوا، مجوز نرم‌افزارهای جانبی، دسترسی به زیرساخت و شرایط قرارداد موضوعات جداگانه‌ای هستند. بهتر است این موارد پیش از پایان پروژه به‌صورت مکتوب تعیین شوند.

اگر بعد از تحویل سایت خطایی پیدا شود، چه کسی مسئول است؟

مسئولیت به قرارداد، محدوده ضمانت و ماهیت خطا بستگی دارد. ایراد ناشی از اجرای تعهدات توافق‌شده ممکن است در محدوده رفع اشکال قرار بگیرد، اما قابلیت جدید یا تغییر خارج از قرارداد معمولاً نیازمند توافق جداگانه است.

آیا برای انتقال سایت به یک شرکت دیگر به مجوز طراح قبلی نیاز دارم؟

این موضوع به مالکیت دارایی‌ها، قرارداد و مجوزهای استفاده از ابزارهای ثالث بستگی دارد. اگر دسترسی‌ها و فایل‌های لازم در اختیار شما باشند و محدودیت قراردادی وجود نداشته باشد، معمولاً می‌توان ادامه کار را به تیم دیگری سپرد. پیش از انتقال نیز، بکاپ تهیه کنید و وابستگی‌های فنی را مستند کنید.

بعد از تحویل سایت، چه کارهایی را باید به صورت دوره ای انجام داد؟

بکاپ، به‌روزرسانی نرم‌افزارها، بررسی امنیت، آزمایش فرم‌ها و فرآیندهای مهم، کنترل تمدید سرویس‌ها و بررسی گزارش‌های سرچ کنسول از کارهای دوره‌ای مهم هستند. تناوب انجام هرکدام نیز، باید با توجه به نوع سایت، حجم اطلاعات و حساسیت کسب‌وکار تعیین شود.